Tarihten Günümüze Deri

sheepskin_historyDerinin tarihi en az insanlık tarihi kadar eskidir. İlk insanlar gerek korunma gerekse sağlık amaçlı deriden her zaman faydalanmışlardır. Geçmişte insan hayatının vazgeçilmez öğelerinden biri olan deri; günümüzde de öneminden ve değerinden hiçbir şey kaybetmeyerek, günlük hayatımızdaki yerini korumuştur.

Yıllar önce sadece örtünme, korunma ve ilkel sağlık aracı olarak kullanılmasının yanında, savaşlarda bazen silah bazen zırh olmuş, atçılığın vazgeçilmez malzemesi olmasının yanında bazen de eğlence aracı olarak insan hayatında varolmuştur.  Anadolu’da birçok derici, tarihteki savaşlarda kullanılan deri malzemeler sayesinde kazanılan zaferlerin arka plandaki kahramanları olmuştur. Hatta birçok kaynakta Haçlı Seferleri sırasında Avrupalıların dericiliği ve sahtiyancılığı (at koşum derileri, kemer, zırh gibi) Anadolu’daki bu dericilerden öğrendiğini yazar. Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethettiğinde ilk önce Kazlıçeşme’de deri sanayisinin kurulmasını emretmiştir.

Hemen hemen tüm parçalarından faydalanılan derinin atıkları; tıbbi alandaki ilaçlardan jelatin yapımına, sabun üretiminden kedi köpek mamasına kadar birçok alanda değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra deriden ayrıştırılan yün, tekstil ürünlerinde kullanılmaktadır.

MalcolmDerinin en eski tabaklama yönteminde, her tarafından gerilerek gölgede iyice kurutulur ve üzerinde kalan et parçaları temizlenerek kullanılırdı. Daha sonraları killi toprak ile tabaklama, çeşitli kimyasallar içerisinde bekletilerek üzerindeki yün ve kılların temizlenmesi ile tabaklama gibi yöntemleri gelişir. Yakın tarihimize kadar alüminyum sülfat(şap) ile tabaklama ve çeşitli yağlarla yumuşatma sistemleri kullanılarak derinin esnekliği sağlanmıştır. Günümüzde ise derinin tabaklanması yüzlerce yöntem sayesinde teknolojik makineler ile yapılmakta ve artık modaya yön veren bir ürün olmaktadır.

Dünyanın önde gelen ülkeleri hayvancılıklarını sistematik bir şekilde geliştirerek aynı ırk ve aynı tipte deriler elde ederek ülke ekonomilerine milyarlarca dolar gelir sağlamaktadırlar.

Ülkemizde Susurluk bölgesindeki koyunlardan elde edilen deriler ‘Turkish Domestic’ olarak bilinirler ve dünyanın en kaliteli koyun derileri olarak ansiklopedilerde geçer. Fakat ülkemiz hayvancılığının belirli bir sistemi  ve standardı olmadığından bu bölgemizdeki ırklarda bozulmaktadır. Artık deri tabaklamanın birinci ve en önemli unsuru standart ve kaliteli ham deriden geçmektedir. Yeteri kadar kaliteli olmayan yerli koyun derileri, dünyada önemli bir yere sahip olan ülkemizdeki  deri fabrikalarının Amerika, İngiltere, İrlanda, Almanya, İtalya, Avustralya gibi birçok ülkeden ithalat yapmak zorunda bırakmaktadır.

sheepskin-shistoryBu ülkelerden ithal edilen ham deriler birçok yöntemle konserve edilerek ülkemize gelmektedir. Fabrikalarımıza gelen bu deriler önce ıslatma dediğimiz yöntemle, ağaç fiber ya da metal pervane ya da dolaplarda yıkanarak kan, gaita ve pisliklerden arındırılır. Derinin et tarafındaki et parçacıkları teknolojik makinelerde temizlenir. Yünler uzaklaştırılarak veya belirli bir seviyeye indirilerek bu yünlerin tekstilde kullanılması sağlanır. Daha sonra sırayla deride bulunan ham yağın uzaklaştırılması ve pikle dediğimiz yöntemle bakterilerin zarar veremeyeceği hale getirilir. 3-5 gün bu aşamada bekletilen deriler yine pervane, dolap ya da mikser gibi makinelerde indirgenmiş krom madeni ve çeşitli tabaklama kimyasalları ile tabaklanarak dışarıdan gelecek her türlü bakteri , virüs, su gibi dış zararlardan etkilenmeyecek ve kokmayacak hale getirilir. Burada da 3-5 gün dinlendirilen deriler, makinelerde ya da doğal ortamda kurutulur. Medikal özellik taşıması gereken derilerde bu amaçlara yönelik kimyasallar kullanılır, krom gibi ağır metaller kullanılmaz. Kurutulan deriler  tarama, ütüleme, kırpma, yumuşatma, et tarafının temizlenmesi amacıyla mekanik ve teknolojik makinelerde işleme tabii tutulur. Daha sonra tekrar ıslatılan deriler amaçlarına ve kullanım alanlarına göre yağlanır ve boyanırlar. Tekrar kurutulan deriler yine çeşitli makinelerden geçirilerek yarı mamul halini alır. Bu yöntemlerle zor yolculuğunu tamamlayan deriler, konfeksiyon ve ayakkabı fabrikalarındaki usta ellere teslim edilerek mağaza vitrinlerindeki ve hayatımızdaki yerlerini alırlar.

Koyun sırtından inen postlar yaklaşık 45-50 günde son şeklini alır. Uzun bir işleme ve mamul hale getirme süreci olan deri ülkemizin iyi bir gelir ve döviz kaynağı olmaktadır. Zor ve meşakkatli bir meslek olan eski tabiriyle deri debbağlığı günümüzde teknolojik makineler ve sistemli üretimler olmasına rağmen hala imalat zorluğundan bir şey kaybetmeden insan hayatındaki vazgeçilmezliğini sürdürmektedir.